Blog twijfelbrigade nov 2015In het boek “De Twijfelbrigade” geeft Jan Paul van Soest goed inzicht in hoe het komt dat klimaatsceptici bewijs voor de klimaatverandering negeren. Er blijkt echter weinig verschil met de redenering van milieuvoorstanders. Ook die negeren bewijs maar dan voor berichten die aangeven dat het wel meevalt met die klimaatverandering.

Motivated reasoning
Belangrijk mechanisme hieronder blijkt het begrip “Motivated reasoning” waarbij je eigen opvattingen en motieven de redenering bepalen. De klimaatscepticus is tegen maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan en zal feiten die CO2-reductie bepleiten bij voorbaat verwerpen. Maar ook de milieuvoorstanders doen hetzelfde. Ook zij zullen feiten en artikelen verwerpen die niet in hun straatje passen.

Herkenbaar
Bij mezelf herken ik dit ook goed. Bij bijvoorbeeld CO2-opslag, waar ik tegen ben, ben ik blij met berichten die aangeven dat CO2-opslag weerstand op roept bij bewoners. Gaat het daarna overop opslag van groen aardgas, waar ik vóór ben, ben ik met dezelfde berichten niet blij. Ik merk dat ik die artikelen die niet passen in mijn opvattingen afwijs. Vaak met veel wantrouwen tegen de auteur en met het vermoeden dat de feiten worden verdraaid.

Wetenschappelijke bewijs is nodig
De oplossing zit in het accepteren van wetenschappelijk bewijs. Het gaat dan om wetenschappelijke onderzoeken waar een solide “peer review” heeft plaatsgevonden. Hierbij worden de onderzoeken beoordeeld en bekritiseerd door collega-onderzoekers waardoor de kans op fouten en verdraaiingen wordt geminimaliseerd.

Opinie en niet-wetenschappelijke onderzoeken
Daarnaast zijn er dus veel niet-wetenschappelijke onderzoeken en natuurlijk ook opiniestukken waarin iemand zijn mening geeft. Een mening is per definitie een subjectieve weergave en daar mag je het niet mee eens zijn.

Dat geldt volgens van Soest ook voor acties die gekoppeld worden aan onderzoek. Daar hoef je het dus niet mee eens te zijn. Je kan dus prima de feiten van klimaatonderzoek accepteren en toch vinden dat er niet meer duurzame energie moet komen. Ik kan dus ook prima accepteren dat CO2-opslag best veilig kan maar toch tegen opslag blijven.

Bewuste sabotage
Moeilijker te beoordelen zijn de bewust georganiseerde onderzoeken waarbij vanuit een bedrijf een belang wordt verdedigd. Van Soest geeft weer hoe bij de tabaksindustrie de onderzoeken betreft de schadelijkheid van roken jarenlang zijn gesaboteerd. Ook voor wat betreft het klimaatonderzoek zijn er meerderer belangenorganisaties actief die het onderzoek trachten te saboteren. Hierbij worden klimaatsceptische onderzoekers gefinancierd en worden mediacampagnes opgezet om de tegenboodschap te verspreiden. De fossiele industrie heeft bijvoorbeeld geld en invloed om het grote publiek te bereiken en zo de opinie te beïnvloeden.

Filter
In de vorige blog heb ik aangekondigd om een aantal misleidende frames te gaan ontmantelen. De bovengenoemde punten wil ik gebruiken bij het filteren van informatie om zo betrouwbare artikelen te kunnen onderscheiden van minder betrouwbare of dubieuze informatie. In het algemeen is het verstandig om na te gaan wat de bron is van een stuk. Is het een mening/ opinie, een los onderzoekje of heeft het een wetenschappelijke basis?

Inzicht in de redenering van de klimaatsceptici
Voor mij is de Twijfelbrigade een echte aanrader. In de eerste hoofdstukken wordt bovendien een goed verslag gegeven van de stand van zaken van het onderzoek naar de klimaatverandering. Maar het meest boeiend vind ik het inzicht in de redenering van de klimaatsceptici. Vaak ook gewone mensen zoals jij en ik die een betere wereld nastreven.

Amsterdam november 2015: Jos van der Meer is mede-eigenaar van Zon&Co signaleert al veertig jaar nieuwe ontwikkelingen op het gebied van zonnepanelen en zonne-energie en vertaalt deze door naar betaalbare innovatieve oplossingen voor klanten. Hij deelt zijn visie, ervaring en kennis via zijn blog.