Jos van der Meer Zon&Co Jan Paul van Soest legt in ‘Klompen in de machine‘ uit waarom het niet goed gaat met de transitie naar een koolstofarme wereld. In dit essay uit 2011 geeft hij een analyse van de oorzaken van dit falende veranderingstraject. Hij geeft aan dat er partijen zijn waarvoor het heel belangrijk is dat er weinig verandert en waarvoor de transitie levensbedreigend is. Dit komt later nogmaals aan de orde in zijn boek ‘De Twijfelbrigade’. Als we naar de fossiele energiebedrijven kijken, gaat het om hele grote bedrijven waarin heel veel geld omgaat.

Citaat Jan Paul van Soest blogVoor mij is het logisch dat fossiele energiebedrijven er alles aan doen om de situatie in stand te houden. Dat is hun bestaansrecht. Dat er daarom moreel verwerpelijk acties worden ingezet om de transitie te saboteren, is minder logisch, maar wel te begrijpen. Van Soest legt uit hoe niet wetenschappelijke danktanks worden opgezet voor deze sabotage. Een belangrijk mechanisme hierin is framing.

Framing
In deze context betekent frame ‘denkraam’. Bij framing gaat het dan om het opzetten van een denkraam waarmee de werkelijkheid wordt gevat. Door de klimaatsceptische beweging worden er bewust of onbewust beweringen geframed die de transitie tegenwerken: windmolens draaien niet op wind maar op subsidie, achter ieder zonnepaneel moet een kolencentrale zachtjes blijven draaien voor als de zon wegvalt, onze industrie heeft goedkope kolenstroom nodig om te overleven, etc.

“Niets is lastiger om aan te pakken, hachelijker om er leiding over te nemen, of minder zeker van succes, dan het invoeren van nieuwe dingen, omdat degene die nieuwe dingen invoert, hen die het in de oude toestand goed ging tot vijanden en hen die het onder de nieuwe omstandigheden goed zou kunnen gaan tot lauwe verdedigers heeft” – Nicollo Machiavelli – De heerser.

Om de frames te weerleggen heb je diepe kennis van zaken nodig en een tegen-antwoord is meestal niet in een gevatte simpele oneliner te proppen. Eenvoudigweg omdat een gedegen antwoord meerdere zinnen nodig heeft.

‘Het kan niet’ en ‘Het is te duur’
De twee belangrijkste groep frames hebben betrekking op ‘het kan niet’ en ‘het is te duur’: Een snelle omschakeling naar een koolstofarme economie is technisch onmogelijk en gaat ons veel te veel geld kosten en zal onze economie ontwrichten. In mijn volgende blogs ontmantel ik een aantal van deze misleidende frames en geef ik aan waarom ze niet op waarheid berusten:

  • Windmolens draaien op subsidie en niet op wind.
  • Nederland moet niet het beste jongetje van de klas willen zijn.
  • Onze elektriciteitsnetten kunnen al die zonnestroom niet aan.

Klompen in de Machine – waarom het maar niet wil vlotten met de CO2 reductie – Essay 

Amsterdam oktober 2015: Jos van der Meer is mede-eigenaar van Zon&Co signaleert al veertig jaar nieuwe ontwikkelingen op het gebied van zonnepanelen en zonne-energie en vertaalt deze door naar betaalbare innovatieve oplossingen voor klanten. Voortaan deelt hij zijn visie, ervaring en kennis via zijn blog.

Meer blogs? Kijk op: Zon&Co Blog